Putešestvije 2: Bratislava, biser srednje Evrope

*Bratislava je glavni i ujedno najveći grad Slovačke, ima 424.428 stanovnika prema popisu iz 2016te godine. Površina grada iznosi 367,58 km2 . dok nadmorska visinina varira od 126 pa do 524 m.n.v. Glavni grad Slovačke postaje 1993. godine, nakon raspada državne zajednice sa Češkom, Čehoslovačke.

Od Sombora Bratislava je udaljena oko 420 kilometara, auto-putem preko Mađarske, na auto-put E-73 se uključuje posle Baje kod Seksarda, Mađarska vinjeta se kupuje kod nas na Molovim pumpama, uglavnom se uzima za 7 dana i košta oko 10 evra, a za Slovačku se plaća na licu mesta.

Udaljenost između Bratisalave i Sombora

Valuta u Slovačkoj je Evro, uvedena je 2009. godine, dotadašnja valuta bila je Slovačka kruna. Interesantana je činjenica da susedna Češka još uvek nije prešla na euro, već je zadržala Krunu, u odnosu prema Evru od oko 23 Čk, koliko iznosi kurs za 1 e.

*Jedna od lepših i vrednijih novčanica izdata u Čehoslovačkoj, u pitanju je sto kruna iz 1961. godine

(novčanica iz lične kolekcije)

Bratislava je udaljena 50 km od  Beča,  pre  Prvog svetskog rata  predgrađe Beča je bilo povezano sa Bratislavom električnim tramvajem. Ova dava grada su najbliži glavni gradovi u Evropi. Granice grada gotovo dosežu državne granice sa Austrijom i Mađarskom. Na istočnoj obali Dunava nalazi se stari, istorijski deo grada, a na zapadnoj se nalazi novi deo. Bratislava je poznata i kao nemački Pressburg, mađarski  Pozsony  ili srpski  Požun. U većini jezika se danas koristi naziv Bratislava, osim  nemačkog  i  mađarskog,  koji koriste nazive iz doba  Austrougarske monarhije.

Bratislava centar, staro gradsko jezgro

Nakon završetka Prvog svetskog rata ime grada je zvanično 1919. promenjeno u Bratislava. Naziv je stvorio Pavel Šafarik, poznati pisac filolog, etnograf, istoričar i lingvista,  u prvoj polovini 19. veka, izvodeći ga od imena češkog vojvode Bretislava.

Grad leži na obe obale reke Dunav, kod granice Slovačke sa Austrijom i Mađarskom.  To je jedini grad na svetu koji se graniči sa dve države. Malim Karpatima (svk. Malé Karpaty), koji se nalaze uz grad, počinje da se pruža planinski masiv Karpati.

Bratislava, tramvaj u centru

Klima

Klima grada je blaga. Često duva vetar, i primetne su varijacije između vrućih leta i hladnih, vlažnih zima. Bratislava se nalazi u severnoj umerenoj zoni s kontinentalnom klimom. Ovo je vetrovito područje s vrućim letima i hladnim i vlažnim zimama. Grad je jedno od najtoplijih i najsušnijih delova Slovačke.

Pristan u Bratislavi u pozadini, novi deo Bratislave sa mostom na čijem je vrhu restoran

 

Istorijat

Najstariji nalazi stalnog naselja na ovom području potiču iz razdoblja kulture linearno-trakaste keramike oko 5000. p. n. e. Do 4. veka ovde se nalazio rimski granični odbrambeni sistem Limes Romanus.

Oni su ovde doveli svoju kulturu uzgajanja vinove loze i proizvodnje vina, koje se održala do danas. Sloveni su ovde stigli za vreme seobe naroda u 5. i 6. veku.

Kao odgovor na navale Avara lokalna slovenska plemena su osnovali Samovo kraljevstvo (623.–658.), koje je bilo prva poznata slovenska država.

U 9. veku zamci u Bratislavi i  Devinu  bili su važna središta slovenskih država  Nitranske kneževine i Velikomoravske Kneževine.

Prvi pisani spomen grada potiče iz 907. godine, a odnosi se na pad Velikomoravske Kneževine pod navalama Ugara. U 10. veku područje Bratislave postaje deo Kraljevine Ugarske za vreme koje je bila važno privredno i upravno središte. Kralj Andrija III daje specijalan status Požunu 1291. godine, a status slobodnog kraljevskog grada dodeljen je 1405. godine, od strane Žigmunda Luksemburškog.

Crkva u starom delu Bratislave

Zbog svog strateškog položaja grad je često bio napadan, ali taj položaj je gradu doneo i veliku političku važnost i privredni razvoj Nakon što su Turci pobedili Ugarsku kod Mohača 1526, napadaju i Požun, ali ga ne osvajaju. Zbog prodiranja Turaka, Požun postaje novi glavni grad Ugarske 1536.godine, kao deo Habsburške Monarhije. Ovim počinje novo razdoblje za grad koji postaje prestonica kraljeva, nadbiskupa i plemstva. U razdoblju od 1536. do 1830. jedanaest kraljeva i kraljica biva krunisano u katedrali sv. Martina, pa i čuvena Marija Terezija.

Crkva u centru Bratislave

U drugoj polovini 16. veka grad zahvata reformacija koja je imala pristalice među građanstvom. U ovom razdoblju ustanaka protiv katoličke dinastije  Habsburga, pobunjenici su nekoliko puta osvojili zamak i grad, koje je posle ponovno osvojila carska vojska. 17. vek obeležavaju protivhabsburške pobune, poplave, bolesti i druge nevolje, razdoblje ustanaka završava 1711. potpisivanjem Satmarskog mira. Za vreme vladavine Marije Terezije  u 18. veku, Požun postaje najveći i najvažniji grad na prostoru današnje Slovačke i Mađarske.

Skupltura vojnika u centru Bratislave, kažu da trljanje glave donosi sreću ......probali smo

U ovom razdoblju broj stanovnika se utrostručio, a u gradu su izgrađene mnoge nove palate, samostani i druge građevine. Grad počinje gubiti na važnosti za vreme vladavine Jozefa II koji čak odnosi krunu sv. Stefana u Beč u pokušaju ojačanja unije između Austrije i Ugarske. Plemstvo i mnoge važne institucije sele se u Budim. U Požunu su štampane prve novine na mađarskom. Grad je bio središte razvoja Slovačkog narodnog pokreta u 18. veku. Istorija grada u 19. veku je bitno vezana za razvoj događaja u Evropi u to vreme. Ovde je 1805. godine potpisan Požunski mir između Austrije i Francuske. Napoleonova vojska 1809. godine uništava tvrđavu Teben, a Bratislavski zamak biva uništen u požaru 1811. godine.

Pogled iz centra na dvorac "Bratislava"

Godine 1843,  mađarski jezik biva proglašen službenim jezikom zakonodavstva, uprave i obrazovanja. Kao reakciju na revolucije 1848, Ferdinand I potpisuje tzv. Martovske zakone kojim se ukida kmetstvo. Po završetku Prvog svetskog rata i osnivanja  Čehoslovačke u junu 1918. godine, grad je postao deo novostvorene države uprkos opiranju njenih predstavnika. Tada većinsko  nemačko i mađarsko stanovništvo pokušalo je sprečiti pripajanje grada Čehoslovačkoj i proglasiti Požun slobodnim gradom.

Bratislava jedna od centralnih gradskih ulica

Čehoslovačka vojska je ušla u grad 1. januara 1919. godine i pripaja ga novostvorenoj državi. Grad je u februaru te godine postao glavni grad Slovačke i sedište glavnih slovačkih političkih institucija i organizacija dok 27. marta iste godine grad i službeno menja ime u Bratislava. Posle ovoga mnogi mađarski funkcioneri odselili su se u Mađarsku, a na njihova mesta došli su Česi i Slovaci. U godinama nakon proglašenja nezavisnosti Čehoslovačke naglo se smanjuje broj Nemaca i Mađara. Nakon okupacije Sudetske oblasti 1938. godine i pada Čehoslovačke, Bratislava postaje glavni grad kvislinške Slovačke republike 14. marta 1939. godine, koja je bila marionetska država trećeg rajha. Grad su oslobodile trupe Crvene armije,  4. aprila 1945. godine.

Spomenik oslobodiocima Bratislave, Crvenoj armiji u centru grada

Komunistička partija Čehoslovačke dobila je vlast u februaru 1948. godine. Grad je proširen, a broj stanovnika, većinom slovačkog, je povećan. U gradu su izgrađeni golemi stambeni blokovi, naročito Petražalka.  Nakon pokušaja liberalizacije komunističkog režima u Čehoslovačkoj na proleće 1968. godine, čuveno “Praško proleće” grad i celu državu su okupirale snage *Varšavskog pakta, iz svih prvaca, sa 28 divizija. Okupacija iz svih pravaca bila je moguća, pošto je Čehoslovačka bila okružena zemljama pakta, Demokratskom Republikom Nemačkom, SSSR-om, Poljskom i  Madjarskom.

*Varšavski pakt je bila organizacija pandan NATO-u , a činile su ga još, Sovijetski Savez, Poljska, Demokratska Republika Nemačka, Mađarska, Rumunija i Bugarska. Zanimljiv je podatak da Rumunija, gde je na vlasti bio Nikolae Čaušetsku, osudjuje ulazak u Čehoslovačku i odbija da u njemu učestvuje, te proglašava Intervenciju “za kršenje  međunarodnih prava i principa Varšavskog pakta o uzajamnom nemešanju u unutrašnja pitanja, gde je jedino zajednička samoodbrana protiv spoljašnje agresije bila opravdana misija Varšavskog pakta”

Vojnici Varšavskog pakta uključujući i Rumuniju koja nije podržala intervenciju u tadašnjoj Čehoslovačkoj 1968. godine

Pakt tada napušta i Albanija. Pakt se počeo rasipati padom Berlinskog zida 1989. godine, a zvanično biva rasformiran tek 1991. godine, dok Sovijetske, a kasnije Ruske trupe, ostaju u istočnom delu Nemačke do 1994. godine, kada je Boris Jeljcin tadašnji predsednik Ruske Federacije naredio povlačenje, uz dogovor sa NATO-om…..nećemo puno o ovome….

…..ovde je intersantan podatak, da je Nemačka kao član NATO-a, nakon ujedinjenja na svojoj teritoriji imala i ruske vojne baze…

*Sve komunističke zemlje centralne i istočne Evrope su bile potpisnice osim Jugoslavije.

*Plišana revolucija,  kojom je oboren komunistički režim izbija 1989. godine, najpre u Pragu, da bi se potom proširila na celu tadšnju državu.  Čehoslovačka 1992. godine postaje Češka i Slovačka federacija, dok 1. januara 1993. godine obe države proglašavaju nezavisnost, a Bratislava postaje glavni grad nove Slovačke Republike, time prestaje da postoji državna zajednica.

....Čehoslovačka, koja pod različitim državnim uređenjem postoji od 1918/19 godine, gle slučajnosti kao i Jugoslavija, rodjene i nestale skoro u godinu dana, samo što Česi i Slovaci nisu ratovali…..

…..i još jedna slučajnost i neću više, upravo je Čehoslovačka sa Tomasom Masarikom, bila najveći prijatelj novoforimaranoj Kraljevni Jugoslaviji, gajeći zajedničke tekovine “Panslovenizma” , ali ovo nije tema pa neću o ovome….

Sedište ministarstva kulture Slovačke sa istaknutom zastavom

(Na zastavi Slovačke preovladjuju tradicionalne slovenske boje belo, plavo i crveno sa grbom, na kojem je krst, koji postavljen na najvišem vrhu Slovačke na Tatrama, Gerlachovský štít (Герхаловски штит) 2655m, dok je zvanična hima Slovačke "Nad Tatrama vatra seva"  dakle, sve ima veze sa Tatrama, kao i poznata marka Čehoslovačkih kamiona "Tatra")

Centar Bratislave

U razdoblju nakon nezavisnosti grad kao i država dugo “luta”, usledili su kontakti sa Ruskom federacijom (ZND-om), sumnjalo se da će se vratiti socijalizam. Nakon ulaska u Evropsku uniju 2004. godine grad buja u privrednom smislu, većinom zbog stranih investicija, u Bratislavi i bližoj okolini otvaraju se predstavništva i pogoni mnogih svetskih kompanija. Gde je trbuhom za kruhom otišlo i dosta ljudi iz Srbije…..

Grašalkovićeva palata i istioimeni trg, sedište predsednika Slovačke, Somborci, zvuči poznato....i jeste u pitanju je isti grof Anton Grašalković koji je izgradio palatu u Somboru pod istim imenom.....

Dvorac po kome je Bratislava postala poznata,  postoji jedna anegtota a vezana je za arhitektu koji je dobio zadatak da napravi dvorac za čuvenu i nama znanu caricu Mariju  Tereziju, arhitekta nije mogao nikako doći do rešenja za izgled dvorca, koji god bi predlog uradio carici se nije svidelo u besu jednom baca sto na kojem su bili projekti i sto se izvrne naopako što je arhitekti dalo ideju, ta ideja se i carici svidela tako da je napravljen dvorac koji izgleda kao izvrnuti sto naopako

 

Glavne znamenitosti u Bratislavi koje treba posetiti

  • Zamak Bratislava, lociran na platou 82 metra iznad Dunava. 
  • Katedrala svetog Martina
  • Grašalkovič palata
  • Gradska kuća u Bratislavi
  • Novi most most preko Dunava
  • Kamzik TV toranj

Sport

 Trenutno 3 fudbalska tima iz Bratislave igraju u Kargon ligi, prvoj ligi Slovačke.

  • Slovan Bratislava
  • Artmedija-Petražalka, Bratislava
  • Inter Bratislava

Hokejaški tim Slovan Bratislava igra u Slovačkoj ekstraligi.

Galerija

Tramvaj u centru Bratisalve

Mihalova kapija (Michalská brána) jedna od turističkih atrakcija Bratislave

Trg Slovačkog narodnog ustanka u Bratislavi (Námestie Slovenského národného povstania)

Mapa turističkih obilazaka kod pristana u Bratislavi

Sumrak.....

Kompas u starom gradskom jezgru ujedno je i daljinomer do poznatih svetskih metropola

Centar Bratislave

Kafić za Mačke..........

(Sva autorska prava eventualnog daljeg objavljivanja ove rubrike i njenog celovitog sadržaja postavljeno na portalu Novog Radio Sombora bez upita i dozvole bilo koje strane ili pojedinca zaštićena i zadržana svim relevantnim pravnim mehanizmima)

 piše i fotografiše: Srđan Ačanski, dipl.turizm.

 

 

Pročitano 1016 puta

       

Kontakt

Venac Stepe Stepanovića 9 (kancelarija) Ivana Kosančića 19 (redakcija, sedište) 25000 Sombor, Srbija

e-mail:

office@noviradiosombor.com

Telefon: +381-25-510-16-41
Mobilni: +381-65-8-675-445

Portal:

http://noviradiosombor.com

Internet radio: Novi Radio Sombor

http://www.omiljeniradio.com/index.php/radio-uzivo-online-srbija/1130-novi-radio-sombor-uzivo-online.html 

POSTANITE SARADNICI

Svi koji želite, možete da postanete saradnici Novog Radio Sombora, bilo gde da živite i boravite.

Izaberite oblast, pošaljite vest, informaciju, fotografije.

Dobrodošli saradnici u marketingu i oglašavanju!

Javite se na e-mail:

office@noviradiosombor.com

Telefon: +381-65-8-675-445

Top
We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…